Canlılar Dünyası

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Vücudumuzun Bilmecesi

2. 2Canlıları Tanıyalım

Çözümlü örnek sorular

Önce kendin çöz, sonra cevabı aç. Hesabında bu üniteden her seferinde yeni sorular üretilir.

1. Soru 1Canlıları TanıyalımKolay
   Bir öğrenci, okul bahçesindeki harita üzerinde A noktasındaki bir böceği ve B noktasındaki bir taşı inceler. Böcek 45 dakikada 12 cm ilerlerken taş aynı sürede yerinden kıpırdamaz. Aşağıdakilerden hangisi bu gözleme göre YANLIŞTIR?
   • ABöcek, kendi kendine hareket edebildiği için canlıdır.
   • BTaş, kendi kendine hareket edemediği için cansızdır.
   • CBöcek ve taş, harita üzerinde sabit kaldıkları için aynı canlılık özelliğine sahiptir.
   • DTaş, çevresindeki canlılardan beslenemez ve büyüyemez.
   • EBöcek, ortama tepki verebilirken taş bu özelliğe sahip değildir.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: C

   Böcek kendi kendine hareket edebildiği için canlıdır, taş ise hareket edemediği için cansızdır. İki varlığın canlılık özellikleri farklı olduğundan 'aynı canlılık özelliğine sahiptir' ifadesi yanlıştır.
2. Soru 2Vücudumuzun BilmecesiKolay
   5. sınıf öğrencisi Ada, gece gökyüzündeki yıldızları izlerken uzun süre gözlerini kıstığı için göz bebeklerinin büyüdüğünü fark etmiştir. Bu durum, vücudumuzun hangi özelliğini gösterir?
   • AKasların zayıflaması
   • BVücudun kendini onarması
   • CGözün aydınlığa uyum sağlaması
   • DKemiklerin büyüyüp uzaması
   • EKan dolaşımının yavaşlaması
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: C

   Karanlık ortamda göz bebeği büyüyerek daha fazla ışığın retina'ya ulaşmasını sağlar. Bu, gözün ortam aydınlığına göre şekil değiştirme özelliğidir.
3. Soru 3Canlıları TanıyalımZor
   Bir orman kampında, haritaya göre 2 gün boyunca gözlem yapan iki öğrenci şunları kaydetti: Zeynep, 14 adet karıncanın harita üzerindeki 6 cm'lik bir yolda ilerlediğini, Elif ise 8 adet kurbağanın aynı 6 cm'lik mesafeyi kat ettiğini gözlemledi. Her iki grubun da bu mesafeyi tamamlaması için geçen süre 48 saat olmuştur. Bu verilere göre, karıncaların ve kurbağaların canlı olmalarının en temel ortak kanıtı aşağıdakilerden hangisidir?
   • AKarıncalar daha fazla sayıda olduğu için canlılık dereceleri kurbağalardan yüksektir.
   • BHer iki canlı grubu da kendi başlarına hareket ederek mesafe kat edebilmiştir.
   • CKarıncalar ve kurbağalar, 48 saat içinde harita üzerindeki 6 cm'lik alanı tamamen kaplamıştır.
   • DKurbağalar daha az sayıda olduğu için hareket etme yeteneği karıncalardan daha güçlüdür.
   • EHer iki canlı grubu da 48 saatlik sürede harita üzerindeki 6 cm'lik mesafeyi aynı hızda kat etmiştir.
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Canlıların temel özelliklerinden biri kendi kendine hareket edebilmesidir. Soruda verilen sayısal veriler (adet ve süre) canlılık düzeyini belirlemez; ancak her iki grubun da kendi iradesiyle hareket edip mesafe kat etmesi, canlı olduklarının en güçlü kanıtıdır. Diğer şıklar, sayısal karşılaştırmalara veya yanlış fiziksel çıkarımlara dayanmaktadır.
4. Soru 4Vücudumuzun BilmecesiOrta
   5. sınıf öğrencisi Can, tablet ekranına 2 saat baktıktan sonra gözlerinin yorulduğunu fark etmiştir. Göz yapısı ve işlevi hakkında Can'ın notları aşağıda verilmiştir. I. Işığın göz küresine girmesini sağlayan şeffaf tabaka korneadır. II. Göz bebeği, karanlık ortamda büyüyerek daha fazla ışık almasını sağlar. III. Retina, görüntüyü sinir yoluyla beyne iletir. Bu ifadelerden hangileri yanlıştır?
   • AYalnız I
   • BYalnız III
   • CI ve II
   • DII ve III
   • EI, II ve III
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Kornea ışığın girişini sağlar ve göz bebeği karanlıkta büyür; bu ifadeler doğrudur. Görüntüyü beyne ileten yapı retina değil, optik sinirdir. Bu nedenle yalnızca III. ifade yanlıştır.
5. Soru 5Canlıları TanıyalımZor
   Mutfakta yemek hazırlarken kullanılan dört maddenin (1) Taze mantar, (2) Tuz, (3) Çiçek yağı, (4) Plastik doğrama tahtası özellikleri incelenmiştir. Aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. Taze mantar ve çiçek yağı kendi kendine hareket edebilir. II. Taze mantar büyüyebilirken tuz ve plastik doğrama tahtası büyümez. III. Taze mantar ve tuz, canlı olma özelliğine sahiptir.
   • AYalnız I
   • BYalnız II
   • CI ve III
   • DII ve III
   • EI, II ve III
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: B

   Canlıların ortak özellikleri; beslenme, solunum, hareket etme, büyüyüp gelişme, üreme ve uyarılara tepki vermektir. Taze mantar canlıdır (büyür, hareket eder), ancak tuz, çiçek yağı ve plastik doğrama tahtası cansızdır (büyümez, kendi kendine hareket edemez). I. ifadede yağın hareket edeceği iddiası, III. ifadede tuzun canlı olduğu iddiası yanlıştır. Sadece II. ifade doğrudur.
6. Soru 6Vücudumuzun BilmecesiOrta
   Sağlıklı beslenme konusunda çalışan bir diyetisyen, bir öğrencinin günlük enerji ihtiyacının 2150 kcal olduğunu belirtiyor. Öğrenci, sabah kahvaltısında 480 kcal, öğle yemeğinde 860 kcal ve akşam yemeğinde 570 kcal enerji almıştır. Bu öğrencinin gün sonunda enerji ihtiyacının tamamını karşılayabilmek için ara öğünlerde kaç kcal enerji alması gerektiğini hesaplayınız.
   • A240 kcal
   • B245 kcal
   • C250 kcal
   • D255 kcal
   • E260 kcal
   Cevabı ve çözümü gör

   Doğru cevap: A

   Öğrencinin gün içinde aldığı toplam enerji miktarı 480 + 860 + 570 = 1910 kcal'dir. Günlük enerji ihtiyacı 2150 kcal olduğu için eksik enerji miktarı 2150 - 1910 = 240 kcal olarak bulunur.