Elektriğin İletimi

Alt konular ve kazanımlar

1. 1Maddelerin Elektriği İletme Durumları

   • Elektrik enerjisinin bir noktadan başka bir noktaya geçişini sağlayan maddelerin iletken, engelleyen maddelerin ise yalıtkan olduğunu belirler.
   • Katı ve sıvı iletken/yalıtkan maddelere örnekler verir.
   • Günlük yaşamda elektrik yalıtımının önemi ve kullanım alanlarını açıklar.

2. 2İletken Telin Uzunluğunun, Dik Kesit Alanının ve Cinsinin Elektriksel Dirence Etkisi

   • İletken telin uzunluğunun, dik kesit alanının ve cinsinin elektriksel dirence etkisi hakkında tartışma yapma
   • Günlük hayattan örneklerle elektriksel direncin bağlı olduğu değişkenler arasında ilişki kurma
   • İletken telin uzunluğu, dik kesit alanı ve cinsinin elektriksel dirense etkisini belirleme

3. 3Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler

   • Elektrik devresindeki ampulün parlaklığının bağlı olduğu değişkenleri belirler.
   • Ayarlanabilir direncin ampulün parlaklığına etkilerine yönelik bilimsel çıkarımlar yapar.
   • Farklı özelliklere sahip iletkenlerin devredeki ampul parlaklığına etkisini karşılaştırır.
   • Elektriksel direncin tanımı ve günlük hayattaki kullanım alanlarını açıklar.
   • İletken telin uzunluğunun elektriksel direnç üzerindeki etkisini açıklar.
   4 kazanım daha

   • İletken telin dik kesit alanının (kalınlığının) elektriksel direnç üzerindeki etkisini açıklar.
   • İletken telin cinsinin elektriksel direnç üzerindeki etkisini açıklar.
   • Elektriksel direncin etkisini devre elemanlarını gözlemleyerek yorumlayabilmek
   • İletken tellerin uzunluk ve direnç özelliklerinin ampul parlaklığına etkisini açıklayabilmek

4. 4Ampul Parlaklığı ve İletken Tel Özellikleri

   • Devrede kullanılan iletken telin uzunluğunun, dik kesit alanının ve cinsinin ampul parlaklığını nasıl değiştirdiğini gözlemleme

5. 5Ampul Parlaklığının Bağlı Olduğu Değişkenler

6. 6Elektriksel Direncin Ampul Parlaklığına Etkisi ve İletken Özellikleri

   • Farklı uzunluk, dik kesit alanı ve cinslere sahip iletken tellerin ampul parlaklığına etkisini gözlemleyebilmek
   • Elektriksel direncin bağlı olduğu faktörleri (uzunluk, kalınlık, cins) belirleyebilmek

7. 7Ayarlanabilir Direncin Ampul Parlaklığına Etkisi

8. 8Elektriksel Direncin Bağlı Olduğu Nitelikler (Uzunluk ve Dik Kesit Alanı)

   • İletkenin uzunluğunun ve dik kesit alanının ampul parlaklığına etkisini analiz edebilmek
   • Deney aşamalarına göre doğru iletken görsellerini eşleştirebilmek

9. 9Basit Elektrik Devreleri ve Elemanları

   • Basit bir elektrik devresinin çalışabilmesi için gerekli elemanları belirleyebilmek.
   • Elektrik devre şemalarını çizebilmek ve verilen şemadaki elemanları tanıyabilmek.
   • Pil ve ampul sayısındaki değişikliğin ampul parlaklığı üzerindeki etkisini açıklayabilmek.
   • Elektrik devrelerinde kullanılan devre elemanlarını tanımlar.
   • Elektrik devrelerinin günlük hayattaki önemini açıklar.
   1 kazanım daha

   • Ampulün parlaklığını etkileyen faktörleri belirler.

10. 10Elektriksel Direncin Günlük Hayattaki Kullanımı (Elektrikli Isıtıcılar)

    • Elektrikli ısıtıcılarda direnç tellerinin çalışma prensibini ve enerji dönüşümünü açıklayabilmek
    • Direncin büyüklüğünü değiştiren ayar düğmelerinin sıcaklık kontrolündeki rolünü anlayabilmek

11. 11Reosta ve Değişken Direnç

    • Elektriksel direncin birimi ve sembolünü bilir.
    • Reostanın devre elemanı olarak işlevini ve kullanım alanlarını açıklar.
    • Reosta sürgüsünün hareket yönü ile elektriksel direnç ve ampul parlaklığı arasındaki ilişkiyi yorumlar.
    • Reosta sürgüsünün hareket yönünün elektriksel direnç ve ampul parlaklığı üzerindeki etkisini açıklar.
    • Ampul parlaklığındaki değişime göre reosta sürgüsünün hareket yönünü belirler.

12. 12Maddelerin Elektriksel İletkenliklerinin Belirlenmesi

    • Test devreleri kullanarak maddelerin iletkenlik özelliklerini deneysel olarak belirler.
    • İletken ve yalıtkan maddeleri ayırt eder.
    • Malzemelerin yapısal özellikleri ile elektriğin iletimi arasındaki ilişkiyi açıklar.

13. 13Devrelerde Direnç ve Ampul Parlaklığı İlişkisi

    • Özdeş devre elemanlarıyla hazırlanan farklı devrelerdeki elektriksel direnç büyüklüklerini sıralar.
    • Farklı devrelerdeki ampullerin parlaklıklarını direnç değerlerine göre sıralar.
    • Reosta sürgüsünün farklı konumlarındaki ampul parlaklıklarını grafik üzerinde yorumlar.

14. 14İletkenlerin Özellikleri ve Direnç

    • İletken uzunluğunun, dik kesit alanının ve cinsinin ampul parlaklığına etkisini gözlemlemek için uygun tel kombinasyonlarını belirler.
    • Farklı iletken tellerin elektriksel dirençlerini karşılaştırır.

15. 15Reostanın Elektrik Devresindeki Görevi

    • Reostanın sürgüsünün hareket ettirilmesiyle ampul parlaklığındaki değişimi gözlemleyebilmek
    • Direnç değişimi ile ilgili notlar alarak reostanın devredeki görevini açıklayabilmek
    • Deney verilerini tabloya kaydedip çalışma yaprağı oluşturabilmek

Bu ünitede sık görülen soru tipleri

• Verilen maddelerin iletken veya yalıtkan olup olmadığını ve katı/sıvı hâlinde sınıflandırılmasını gerektiren puan hesaplama sorusu.
• Maddelerin elektriksel iletkenlik ve yalıtkanlık özelliklerini görselleştiren bir ürün oluşturma etkinliği.
• Farklı uzunluk, kesit alanı veya cinsine sahip iletken tellerin kullanıldığı devrelerde gözlenen sonuçlara göre bilimsel cümle yazma
• Yol ve araç benzetmesi üzerinden elektriksel direncin bağlı olduğu değişkenleri belirleme ve tabloyu doldurma
• Elektriksel direncin bağlı olduğu değişkenlerin (uzunluk, kesit alanı, cins) dirense etkisini 'az' veya 'çok' olarak sınıflandırma
• Ampul parlaklığını artırmak için uygulanabilecek yöntemleri belirleme sorusu.
• Farklı iletken tellerin kullanıldığı devrelerdeki ampul parlaklığı gözlemlerini değerlendirip bilimsel cümle yazma etkinliği.
• Farklı özelliklere sahip iletken tellerle kurulan devrelerde ampul parlaklığını gözlemleyerek direncin bağlı olduğu nitelikleri belirleme ve tanımlama.
• Verilen şiirdeki kelimeleri elektriksel direncin bağlı olduğu değişkenlerle ilişkilendirme ve bu değişkenlere göre test edilebilecek iletken tellerin özelliklerini belirleme.
• İletken tellerin devreye bağlanmasıyla ampul parlaklığındaki değişimi ve nedenlerini açıklama
• Elektriksel direncin etkisini yorumlamak için gözlemlenecek devre elemanını belirleme
• Farklı uzunluk, kesit alanı veya cinsine sahip iletken tellerle kurulan devrelerde ampul parlaklığındaki değişimi gözlemleme